د انساني پنځونې ستر نوښت

 د انساني پنځونې ستر نوښت  د انساني پنځونې ستر نوښت:

ليکوال: قيوم قیومي ( خیبرپښتونخوا ولايت ، د هنګو ولسوالي)

 [کال ۲۰۲۵ د جولائي مياشت، ۱۳ مه نیټه، د جومې ورځ]

:سرليک

 "إنسان ـــ د هېرېدونکي نوم له هېرېدلو تر سرلوړۍ پورې"

انسان (إنسان):په عربي ژبه کې دا ويی له "إنس" څخه اخېستل شوی، چې د مانوي مانا له پلوه "هېرول" او "هېرېدونکی" مانا لري. دا ويی له "أنسَ"، "يأنَسُ" څخه اخېستل شوی چې مانا يې ده: مانوس کېدل، خوښي پيدا کول، او له دې سره تړلې بله مانا ده: د بربریت بډ. له همدې امله، ځينې پوهان وايي، چې انسان هغه مخلوق دی چې هم ژر مانوسېږي او هم ژر هېروي.

د لوی څښتن جل جلاله له لوري د انسان پنځونه يو ستر نوښت دی،  يو الهي تدبير، چې له لومړني پړاو څخه تر پای پورې، د هکتيا او درناوي يوه تلپاتې نغمه ده

: د انسان د پېلوي پنځونې پړاوونه

خاوره، بيا اوبه‌ لنده خاوره، بيا يوه ټېټه ماده، بيا مني، بيا علقه، بيا مضغه، بيا هډوکی، بيا غوښه، بيا اروا...

(تفصيل: سورې المؤمنون، آيتونه ۱۲-۱۴)

لومړنی پړاو، د مړاوې لمدې خاورې څخه پېل شوی — هغه لمده خاوره، چې له اوبو وروسته په تش ميدان کې وچېږي، خو دومره نرموالی لري، چې پنځګري بڼې ته چمتو وي

له همدې مادې، الله جل جلاله آدم عليه السلام پنځولی، او له هغه وروسته، انسانان د بشپړې مودې په تېرېدو سره، د مور او پلار له بدنه راپنځېږي.

🔹 الهي کنايه

الله جل جلاله، د قرآن کريم په بېلابېلو آيتونو کې د انسان د جوړښت يادونه کړې، او دا يې د خپل ځواک ښکاره بېلګه بللې. د سورې التين آيت وايي:

"لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ"

"بې له تړانګه موږ انسان په ډېر ښکلې بڼه کې پيدا کړی دی"

د آدم عليه السلام جوړښت ته ځانګړې اشاره په قرآن کې داسې شوې:

"قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ۖ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ |الْعَالِينَ

(سورت ص، آيت ۷۵)

ژباړه: الله وويل: "اې ابليسه! څه شی دې له دې (سجدې) راګرځوي، چې ما انسان په خپلو لاسونو پنځولی دی؟ آيا تا لوياوی وکړ، که ته له لوړمنو وې؟"

په دې آيت کې، "بِيَدَيَّ" (زما د دواړو لاسونو) يوه کنايه ده، چې د الهي ځانګړې پاملرنه، حکمت، او قدرت ته نغوته کوي. کنايه يو خبرتياوي اسلوب دی، چې پټه مانا لري. دا مانا لري چې الله جل جلاله له مادي بڼې پاک دی، او دا تعبير يوازې د ارزښت ښودلو لپاره کارول شوی.

🔹: لنډه شننه

دا آيتونه نه يوازې د انسان د مادي جوړښت پرلپسې بيانوي، بلکې د الهي پنځګرۍ او حکمت يو پټ ژور آند هم ورسره تړلی دی.

🔹 :پايله

انسان هغه مخلوق دی، چې له ډېر ټيټ پيل څخه د ډېر لوړ مقام لپاره جوړ شوی دی — که دا ځای د توحيد، عقيدې، پوهې، عاجزۍ او نېکۍ له لارې تعقيب کړي

الله جل جلاله پاک دی له هر ډول مادي بڼې، او يوازې دی د انسان، پېري، اسمان، ځمکې، او هر څه پنځګر

دا لنډه شننه، د يو ژور قرآني اندونه سرسري سپړنه ده، چې د انساني آر، .ارزښت او لور ته نغوته کوي

🔹🙏 دعا

اې الله جل جلاله! موږ ته د انسان د پنځونې راز، د وجود ارزښت، او د خپل عبادت رښتينی را وپېژنه. آمين

🌿 پای